Problematyka „Pętli” - alkoholizm, samotność, samobójstwo - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Opowiadanie Pętla, opublikowane w 1956 roku w 4. numerze miesięcznika „Twórczość”, jest tragiczną historią młodego człowieka. Porusza między innymi takie problemy, jak alkoholizm, samotność oraz samobójstwo. Ich uniwersalizm sprawia, że 70-cio stronicowy utwór jest ponadczasowy, a sugestywny film nakręcony na jego podstawie w 1957 przez Wojciecha Jerzego Hasa, z doskonałą rolą Gustawa Holoubka, nadal zmusza do chwili zastanowienia nad własnym życiem, co jest wywołane nie tylko doskonałymi dialogami i scenariuszem Hłaski, lecz także i charakterystycznym językiem filmowym reżysera, na którym składają się niecodzienna umiejętność budowania klimatu ekranowej opowieści, aluzyjne i taktowne ukazywanie powikłanej, często zranionej psychiki bohaterów, admiracja jednostką wyrzuconą poza główny nurt życia, niepotrafiącą nawiązać kontaktu ze społeczeństwem. Choć do tej pory wiele razy wystawiono Pętlę w teatrze, to jednak utwór zdobył wielką popularność przede wszystkim za sprawą tej adaptacji filmowej.

Wymienione motywy dotyczą głównego bohatera, którego ostatnie kilka godzin życia jest kanwą dla opowiadania. Uzależnienie, samotność, a w konsekwencji tego samobójstwo Kuby są przedstawione niezwykle sugestywnie, spotęgowane jeszcze bardziej po śmierci Hłaski, o której traktuje ważny fragment artykułu Lecha Kurpiewskiego:

(…) zmarł (…) w Wiesbaden, gdzie zatrzymał się na kilka dni podczas swojej podróży z USA do Izraela. To był 14 czerwca 1969 roku. Rankiem tego właśnie dnia znaleziona go leżącego obok łóżka… na nocnym stoliku stała pusta ampułka po proszkach nasennych. Szybko rozniosła się wieść o samobójstwie pisarza. Nikt nie próbował dociekać, czy taka wersja śmierci jest prawdziwa, gdyż po prostu odpowiadała ona, choć z całkiem różnych powodów, wszystkim: zarówno tym, którzy w swych moralizatorskich zapędach mogli powiedzieć – nie dbając nawet o zachowanie pozorów taktu – że taki koniec był do przewidzenia, czeka bowiem wszystkich, którzy odrywają się od ojczystych korzeni, jak też wielbicielom Hłaski, jego rówieśnikom, dla których samobójczy gest autora Pętli stał się symbolem jego wierności własnej twórczej i życiowej postawie, ostatecznym, a może nawet jedynym z możliwych, dopełnieniem legendy „buntownika bez powodu”. I nie ważne było, że wszystko wskazywało na to, że śmierć pisarza – który chorował na serce i cierpiał na bezsenność – jakkolwiek tragiczna, była dziełem zbiegu okoliczności, nieszczęśliwym wypadkiem. Jeszcze raz biografię Hłaski potraktowano jako jego największą powieść. W zakończeniu tej powieści jedno tylko było prawdą: śmierć człowieka.
(Lech Kurpiewski, [w:] Wstęp. M. Hłasko: Opowiadania, Czytelnik 1989).

Enigmatyczne opowiadanie jest swoistym studium alkoholizmu. Hłasko, mimo zaledwie 22 lat w momencie pisania Pętli, sportretował człowieka uzależnionego, któremu wydaje się, że w każdej chwili może zerwać z nałogiem, że to zależy tylko od jego chęci. Ukazał także stosunek społeczeństwa do ludzi, którzy pragną wyjść z uzależnienia, a którym na każdym kroku przypomina się o ich chorobie, zachęcając tym samym do szukania zapomnienia w alkoholu, czego przykładem mogą być gratulacje złożone z okazji abstynencji przez kolegów Kuby, które w rzeczywistości są dowodem nieufności w postanowienie przyjaciela i wyrazem wścibstwa, wyzwalają wspomnienia i złe emocje, co nie sprzyja wyciszeniu, a pogrąża go już na początkowym etapie walki z wyniszczającym uzależnieniem.

Z kolei problem samotności doskonale widać w relacjach Kuby z Krystyną – ukochaną czekającą na poddanie się leczeniu w przychodni antyalkoholowej i powrót skruszonego partnera do domu. Hłasko pokazuje, że alkoholik zawsze jest sam, nie licząc milczącej towarzyszki wódki.

Tytułowa pętla zaciska się na szyi bohatera w miarę rozwoju akcji (próbując uciec od chęci napicia się, wychodzi do miasta, które okazuje się oazą alkoholików, zaklętym kołem, z którego nie ma ucieczki), kończąc się w finale jego samobójstwem. Kuba wyrywa kabel telefoniczny, zawiązuje na nim pętlę i wiesza się w przedpokoju na rurze gazowej…

Marek Hłasko w swoim opowiadaniu jest wierny realizmowi i szczery. Nie ubarwia nałogu, który także i jego doprowadził w kilka lat po wydaniu Pętli do śmierci. Bohaterowie utworu zapadają w pamięć. Nie są czyści, schludni, mili, nie rzucają dowcipnymi uwagami czy rubasznymi anegdotkami. Są podobni do postaci z filmu Billy Wildera The Lost Weekend oraz do bohaterów obrazu Chwasty Hectora Babenco, odtwarzanych przez mistrzowski duet Jacka Nicholsona i Meryl Streep. Tak jak oni, cierpią na paranoję, nękają ich omamy, dręczy depresja, delirium tremens, aż w końcu jedyną ucieczką okazuje się być samobójstwo.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Najświętsze słowa naszego życia - streszczenie
2  Marek Hłasko - biografia
3  Marek Hłasko - cytaty



Komentarze: Problematyka „Pętli” - alkoholizm, samotność, samobójstwo

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: